शताब्दी गौरव: तीन महादेश र ६ देशमा खेलिने ऐतिहासिक २०३० फिफा विश्वकप विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा) ले सन् २०३० मा आयोजना हुने पुरुष विश्वकप फुटबललाई ऐतिहासिक र अभूतपूर्व बनाउने गरी कार्यतालिका र मार्गचित्र सार्वजनिक गरेको छ। सन् १९३० मा उरुग्वेबाट सुरु भएको विश्वकप फुटबलको १०० वर्ष पुगेको अवसरमा आयोजना हुन लागेको यो शतवार्षिकी संस्करण इतिहासमै पहिलोपटक तीनवटा महादेशका छवटा राष्ट्रहरूमा संयुक्त रूपमा खेलाइनेछ। प्रतियोगिताको अधिकांश खेलहरू युरोप र अफ्रिकाका मुख्य आयोजक राष्ट्रहरूमा हुने भए तापनि फिफाले उद्घाटन सत्रका केही खेलहरू दक्षिण अमेरिकामा खेलाएर फुटबल इतिहासको शताब्दी गौरवलाई सम्मान गर्ने निर्णय गरेको छ। आयोजक राष्ट्रहरू र शताब्दी गौरवको अवधारणा फिफाको प्रस्तावित योजना अनुसार सन् २०३० को विश्वकपको अधिकांश खेलहरू स्पेन, पोर्चुगल र मोरक्कोले आयोजना गर्नेछन्। तर, प्रतियोगिताको १०० औँ वार्षिकोत्सव मनाउनका लागि सुरुवाती चरणका एक-एक खेल दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरू उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वेमा खेलाइनेछ। दक्षिण अमेरिकामा खेलहरू आयोजना गर्नुको ऐतिहासिक कारणहरू छन्। उरुग्वेमा सन् १९३० मा पहिलो विश्वकप आयोजना गरेको र सोही प्रतियोगिताको विजेता बनेको ऐतिहासिक सम्मानस्वरूप खेलाइनेछ। अर्जेन्टिनामा पहिलो विश्वकपको फाइनलमा उपविजेताको रूपमा रहेको यसको भूमिकाको कदर गर्न खेलाइनेछ। पाराग्वेमा पहिलो विश्वकप आयोजना हुँदाको समयमा अस्तित्वमा रहेको एक मात्र महादेशीय फुटबल महासंघ (कन्मेबोल) को मुख्यालय रहेका कारण खेलाइनेछ। योसँगै २०३० को संस्करण विश्वकप इतिहासमै छवटा देश र तीनवटा महादेश (युरोप, अफ्रिका र दक्षिण अमेरिका) मा आयोजना हुने पहिलो पुरुष विश्वकप बन्नेछ। फिफाले पूर्ण खेल तालिकाको आधिकारिक घोषणा गर्न बाँकी रहे तापनि प्रारम्भिक रूपरेखा सार्वजनिक गरेको छ। जस अनुसार प्रतियोगिताको फाइनल खेल जुलाई २१ मा खेलिने अपेक्षा गरिएको छ। जुन ८ र ९ मा उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वेमा शतवार्षिकी खेलहरू सुरु हुनेछन्। दक्षिण अमेरिकामा खेल्ने टोलीहरूलाई अर्को समूह चरणको खेलका लागि युरोप/अफ्रिका यात्रा गर्न, आराम गर्न र तयारी गर्न अतिरिक्त समय दिइनेछ। जुन १३ र १४मा मोरक्को, पोर्चुगल र स्पेनमा मुख्य उद्घाटन समारोह र पहिलो चरणका खेलहरू हुनेछन्। जुन १५ र १६मा दक्षिण अमेरिकी समूहमा रहेका बाँकी टोलीहरूले आफ्नो अभियान सुरु गर्नेछन्। जुन २१ र २२मा ती समूहहरूका दोस्रो चरणका खेलहरू सञ्चालन हुनेछन्। सन् २०३० को विश्वकपका लागि छवटा आयोजक राष्ट्रहरू स्वतः छनोट भइसकेका छन्। यसरी स्वतः स्थान सुरक्षित गर्ने देशहरूमा स्पेन, पोर्चुगल, मोरक्को, उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वे रहेका छन्। हालको नियम अनुसार प्रतियोगितामा ४८ टोलीहरूले प्रतिस्पर्धा गर्ने तय भएको छ, जसमध्ये बाँकी ४२ स्थानका लागि आगामी वर्षहरूमा विभिन्न महादेशीय छनोट प्रतियोगिताहरू सञ्चालन गरिनेछन्। सन् २०२६ को विश्वकपदेखि फिफाले ३२ टोलीको ढाँचालाई बढाएर ४८ टोली पुर्‍याएको थियो। तर, फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले सन् २०३० सम्ममा टोलीको सङ्ख्या ६४ पुर्‍याउने नयाँ प्रस्तावमाथि गृहकार्य भइरहेको खुलासा गरेका छन्। स्विस मिडिया आउटलेट ‘ब्लुविन’ सँग कुरा गर्दै इन्फान्टिनोले ४८ टोलीको ढाँचालाई ‘भव्य सफलता’ को संज्ञा दिएका छन्। साना फुटबल राष्ट्रहरूको उत्कृष्ट प्रदर्शनले खेलको विश्वव्यापी विकासमा मद्दत पुगेको बताउँदै उनले आगामी दिनमा ६४ टोलीको प्रस्तावमाथि व्यापक 'परीक्षण र छलफल' गरिने जानकारी दिए। फिफा विश्वकपको सुरुवात सन् १९२४ र १९२८ को ओलम्पिक खेलहरूमा पुरुष फुटबलको अभूतपूर्व सफलतापछि भएको हो, जहाँ दुवै पटक उरुग्वेले स्वर्ण पदक जितेको थियो। सन् १९२४ को पेरिस ओलम्पिक फाइनलमा ५० हजार दर्शकमाझ उरुग्वेले स्विट्जरल्याण्डलाई ३-० ले हराएको थियो। सन् १९२८ मा उरुग्वेले अर्जेन्टिनालाई २-१ ले हराएपछि फिफा आफ्नै एउटा स्वतन्त्र विश्वकप आयोजना गर्न प्रेरित भयो। मे १९२८ मा फिफाले पहिलो विश्वकपको योजना पारित गर्दै उरुग्वेको स्वतन्त्रताको शतवार्षिकीको अवसरमा उसैलाई आयोजक तोक्यो। जुलाई १९३० मा १३ टोलीको सहभागितामा सुरु भएको पहिलो विश्वकपको फाइनलमा उरुग्वेले मोन्टेभिडियोको ‘एस्तादियो सेन्तेनारियो’ मा अर्जेन्टिनालाई ४-२ ले हराएर पहिलो च्याम्पियन बनेको थियो। सन् १९९८ मा ३२ टोली र २०२६ मा ४८ टोली हुँदै यो प्रतियोगिता अहिले विश्वकै सबैभन्दा ठुलो खेल उत्सव बनेको छ। सन् २०३० को बहु-महादेशीय संस्करण सम्पन्न भएपछि, फिफा विश्वकप पुनः एकल आयोजक राष्ट्रको ढाँचामा फर्किनेछ। सन् २०३४ को पुरुष फिफा विश्वकप साउदी अरेबियामा आयोजना हुने निश्चित भइसकेको छ। डिसेम्बर २०३४ मा साउदी अरेबियाको मात्र एकल दाबी परेपछि फिफाले उक्त देशलाई आयोजकको रूपमा आधिकारिक पुष्टि गरिसकेको छ। यद्यपि, २०३४ को खेल तालिका र मिति भने फिफाले घोषणा गर्न बाँकी छ।